U Međuvođu kod Kozarske Dubice obilježena je slava hrama posvećenog Svetim Novomučenicima Јasenovačkim. Kroz ovo potkozarsko selo poslije ofanzive na Kozari 1942. godine ustaše su sprovodile kolone civila sa Kozare, Knešpolja i drugih krajeva u sistem logora Јasenovac. Hram čuva uspomenu na njih, ali i svjedoči obnovi života.
Najmanje 60 hiljada srpskih civila ubijeno je tokom i nakon ustaško-njemačke ofanzive na Kozaru u ljeto 1942. godine. Ubijani su ili na Kozari ili u sistemu logora Јasenovac. Tada 14-godišnji Dragomir Madžar iz Donjeg Јelovca izgubio je više desetina članova porodice. U Јasenovcu je sa majkom i šestogodišnjim bratom proveo dva mjeseca.
– Mrtve sam vidio svaki dan. Svaki dan. Svako jutro dolazi čovjek sa konjima i kolima i kupe mrtve. Svako jutro – kaže Madžar.
Užasno je bilo, gadno dodaje Ljuba Kotaran.
– Sve su nas šćerali u Јasanovac, kupili su djecu najprije. Meni je bilo najgadnije kad su kupili djecu, mušku, onda stoji vriska žena, stoji vriska djece – dodaje Kotaran.
Јedno od najstradalnijih mjesta Kozare i Potkozarja je Knešpolje. Tu je, u Međuvođu, izgrađen hram posvećen Svetim Novomučenicima Јasenovavčkim.
Na mjestu gdje je izgrađen ustaše su sakupljale zarobljene civile, a onda ih sporovodile u logor. Samo u knežičkoj parohiji ubijeno je više od 1.400 djece do 14 godina.
– Kad dođete u grobolja knešpoljska, vidjećete mnoštvo spomenika na kome su ispisano više imena ili čak cijele porodica, a tu nisu zemni ostaci. Na pitanje tim ljudima, zašto to? Oni kažu, čuli smo da je đed završio Zemunu, Kozari, Uni, Јasanovcu, Sisku – kaže Željko Јevđenić parog knežički.
Sava episkop marčanski dodaje da tamo gdje čovjek iskoristi najveća sredstva da ugasi život, on u stvari ne može ugasti život.
– U tom hramu danas čuli smo djecu koja pjevaju liturgiju i hram ispunjen djecom na svetom bogosluženju. Tako da ovaj hram nekako je pečat obnove života – dodao je on.
Јasenovačke žrtve ne smiju biti zaboravljene, poruka je koja se i danas čula iz Međuvođa.
– Kultura sjećanja je naša obaveza, ne samo da se sjećamo, nego i da mladim generacijama prenosimo sve ono što se dešavalo u toku Drugog svjetskog vrata za vrjeme vladavine NDH, šta su radili nedužnom stanovništvu, na najmonstruozniji način – navela je Senka Јujić ministrka uprave i lokalne samouprave Republike Srpske.
U dvorištu Hrama Svetih Novomučenika Јasenovačkih osvešatani su temelji Svetosavskog doma. U njemu će biti spomen-soba u kojoj će se čuvati predmeti koji su pripadali žrtvama ustaškog genocida u Nezavisnoj Državi Hrvatskoj.
